Vel heppnuð hátíðarhöld á 1. maí á Selfossi

Fréttir 1. maí 2026

Hátíðarhöld 1. maí á Selfossi fóru afar vel fram í góðu veðri og var þátttaka mjög góð. Fjöldi fólks mætti til að taka þátt í kröfugöngu og njóta dagskrárinnar sem boðið var á Hótel Selfossi.

Kröfugangan lagði af stað frá Austurvegi 56 og var leidd af lögreglu, Lúðrasveit Selfoss og Hestamannafélaginu Sleipni, og skapaðist þar skemmtileg hátíðar stemning.

Að göngu lokinni tók við fjölbreytt dagskrá þar sem Jónas Yngvi Ásgrímsson stýrði af fagmennsku. Ræður dagsins voru fluttar af Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, framkvæmdastjóra BSRB, og Elenu R. Marquez Gunnlaugsdóttur frá Menntaskólanum á Laugarvatni.

Í ræðu sinni lagði Sigríður Ingibjörg ríka áherslu á að aðför væri að réttindum launafólks og að eitt stærsta verkefni verkalýðshreyfingarinnar nú væri að verja þau réttindi sem þegar hafa áunnist. Hún nefndi sérstaklega skerðingar á réttindum vegna atvinnuleysisbóta sem grófa aðför að launafólki og lýsti áhyggjum af fyrirhuguðu afnámi áminningarskyldu opinberra starfsmanna.

Þá fjallaði hún um efnahagslegar áskoranir, þar á meðal verðbólgu, stöðu húsnæðismála og áhrif fákeppni á markaði. Jafnframt benti hún á að síðustu ríkisstjórnir hefðu ekki tryggt að þeir sem mest hafa milli handanna, svokölluð breiðu bökin, legðu meira af mörkum.

Í ræðu Elenu R. Marquez Gunnlaugsdóttur kom skýrt fram að réttindi launafólks kæmu ekki af sjálfu sér heldur væru afrakstur baráttu sem þyrfti stöðugt að halda áfram. Hún nefndi sem dæmi mikilvægi ákvæða um vinnutíma og hvíldartíma og undirstrikaði að þau skiptu sköpum fyrir lífsgæði launafólks.

Elena fjallaði einnig um stöðu ungs fólks og þær áskoranir sem það stendur frammi fyrir, ekki síst þegar kemur að því að eignast þak yfir höfuðið. Hún lagði áherslu á að það væri ekki nægjanlegt að réttindi væru til á pappír – það þyrfti að tryggja að þeim væri fylgt í framkvæmd.

Tónlistaratriði frá Tónsmiðju Suðurlands, með þeim Rannveigu Helgu Kjartansdóttur og Erni Hreinssyni, settu skemmtilegan svip á dagskrána. Leikhópurinn Lotta vakti mikla lukku meðal yngstu gesta og fimleikadeildin sá um andlitsmálun.

Hátíðarhöldin fóru vel fram í alla staði og skapaðist góð stemning meðal gesta þar sem samvera, gleði og samstaða voru í fyrirrúmi.

Ræða Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur framkvæmdastjóra BSRB á baráttufundi verkalýðsfélaganna á Suðurlandi í Árborg 1. maí 2026

Kæru félagar! Gleðilegan alþjóðlegan baráttudag launafólks.

Mér þykir einstaklega vænt um að fá að standa hér í dag og halda barátturæðu. Ég hef einu sinni áður tekið þátt í 1. maí hér á Selfossi og það er ógleymanlegt. Kröfuganga leidd af hestum, sól þá eins og nú – og hæfilegur vindur – meðvindur – og svo þessi glæsilega baráttu- og fjölskyldusamkoma. Hér er samheldni og kraftur með sunnlenskum reisnarbrag.

Félagar,

í dag, á baráttudegi verkalýðsins, minnumst við stóru sigranna. Ég nefni byggingu Landspítala fyrir tæpum 100 árum, atvinnuleysistryggingar, orlofsrétt, veikindaréttrétt, lífeyrisréttindi, fæðingarorlof eða stofnun Bjargs – íbúðafélags ASÍ og BSRB. Ekkert af þessu kom af sjálfu sér.

Í dag söfnumst við saman undir slagorðinu: Styrkur okkar er velferð allra

Samtakamáttur verkalýðshreyfingarinnar hefur lagt grunninn að réttlátu samfélagi og samtryggingu. Kjarninn í samtryggingunni er að við njótum heilbrigðisþjónustu og menntunar óháð efnahag, almannatryggingar ná til allra og við ávinnum okkur ýmis réttindi á vinnumarkaði. Það skiptir ekki máli hver þú ert eða hvaðan þú kemur þegar áföllin ríða yfir – samtryggingin einfaldlega grípur þig. Við verðum að verja hana af festu og eigum ekki að leyfa því að gerast að grafið sé undan réttindum skref fyrir skref.

Við verðum alltaf að vera á verði.

Ríkisstjórnin er núna með tvö frumvörp í þinginu sem munu skerða grundvallarréttindi launafólks verði þau að lögum. Ráðherrar hafa tekið einhliða ákvarðanir án nokkurs samráðs við samtök launafólks. Þetta er gróf aðför að réttindum launafólks, vinnubrögð sem við eigum ekki að venjast og beinlínis hættulegt.

Ríkisstjórnin vill skerða réttinn til atvinnuleysistrygginga um heilt ár og það sem jafnvel verra er, lengja þann tíma sem launafólk þarf að vinna til að ávinna sér rétt til atvinnuleysisbóta. Sú breyting myndi bitna verst á lágtekjufólki í sveiflukenndum atvinnugreinum eins og byggingariðnaði og ferðaþjónustu.

Svo er það breytingin sem snýr að ríkisstarfsmönnum. Það á að afnema áminningarskyldu og gefið er í skyn að ráðningarvernd sé eitt helsta vandamál mannauðsstjórnunar hjá ríkinu. En raunveruleikinn er allt annar. Mannauðsmál hjá ríkinu eru víða í ólestri, ofbeldi gegn opinberu starfsfólki fer vaxandi og mannekla er ein stærsta áskorun heilbrigðisþjónustunnar, þar sem einmitt flestir starfa. Konur eru mikill meirihluti ríkisstarfsmanna og flestar þeirra eru á of lágum launum, á hlaupum allan daginn undir stöðugu álagi að sinna sjúkum, öldruðum og börnum. Skilaboð ríkisstjórnarinnar til þeirra eru andstyggileg.

Verkalýðshreyfingin hefur mótmælt harðlega þessari grófu aðför að lögbundnum réttindum launafólks og við ætlum okkur að stöðva þetta. Annars er aldrei að vita hvaða réttindi launafólks lenda næst á skurðarborði ríkisstjórnarinnar.

Kæru félagar,

ef við horfum á stöðuna í efnahagsmálum, þá hefur hún verið þung síðustu ár. Í yfir fimm ár hafa verðbólga og vextir verið mjög há sem bitnar verst á skuldsettustu heimilunum og þeim tekjulægstu. Vorið 2024 gerðu samtök launafólks því hóflega kjarasamninga til að leggja sitt af mörkum við að ná niður verðbólgu og vöxtum. Samt bendir Seðlabankinn á launafólk, rétt eins og launahækkanir séu helsta orsök verðbólgunnar.

Seðlabankinn bendir ekki á fyrirtækin sem ákveða verðið á vörum og þjónustu. Stærstur hluti útgjalda launafólks er vegna húsnæðislána eða leigu, matvöru og samgangna. Bankarnir sem veita húsnæðislánin eru á fákeppnismarkaði, matvöruverslanir eru á fákeppnismarkaði og fyrirtækin sem selja okkur bensín og dísel eru á fákeppnismarkaði. Þessi fyrirtæki hleypa auknum kostnaði beint út í verðlag enda þurfa þau ekki að hafa áhyggjur af viðskiptavinunum, við getum ekki leitað neitt annað.

Seðlabankinn bendir ekki á aukna gjaldtöku ríkis og sveitarfélaga. Gott dæmi um hana er kílómetragjaldið sem á að bæta fjársvelt vegakerfi.

Rafmagns- og hitareikningarnir hafa líka hækkað langt umfram verðlag á sama tíma og fyrirtækin eru greiða eigendum sínum út arð.

Mörg sveitarfélög hafa skert mikilvæga þjónustu við barnafjölskyldur og gert hana dýrasta fyrir þau sem þurfa mest á henni að halda. Þessar breytingar klæða þau í búning gjaldfrjálsra leikskóla – þegar raunin er sú að gjaldfrelsið er bara fyrir þau sem hafa sveigjanlegan vinnutíma, eru betur fjárhagslega stödd og eiga bakland sem getur aðstoðað með börnin.

Allar þessar hækkanir á opinberum gjöldum endurspegla minni getu ríkis og sveitarfélaga til að afla tekna vegna skattalækkana síðastliðin áratug. Þær skila sér nú í auknum álögum á heimili sem draga úr samtryggingu og ýta undir verðbólgu.

Hækkun húsnæðisverðs hefur verið einn af drifkröfum verðbólgunnar um langt skeið. Seðlabankinn hefur hækkað vexti og þrengt reglur um lántöku til að draga úr þessari þenslu en Seðlabankinn bendir ekki á stjórnvöld sem hafa brugðist launafólki í húsnæðismálum.

Staðan á húsnæðismarkaði hefur verið eitt stærsta áhyggjuefni verkalýðshreyfingarinnar til lengri tíma. Árið 2015 var almenna íbúðakerfinu komið á í tengslum við kjarasamninga eftir mikinn undirbúning og baráttu verkalýðshreyfingarinnar. Innan kerfisins starfa óhagnaðardrifin leigufélög fyrir lágtekjufólk með stofnframlögum frá ríki og sveitarfélögum. Uppbygging hefur gengið allt of hægt m.a. vegna skorts á stofnframlögum frá sveitarfélögunum. Bjarg, sem er í eigu ASÍ og BSRB, er stærsta félagið innan almenna íbúðakerfisins og eina félagið sem byggir sérstaklega fyrir tekjulágt fólk á vinnumarkaði. Almennar íbúðir eru lykillinn að húsnæðisöryggi og viðráðanlegum húsnæðiskostnaði fyrir láglaunafólk.

Um síðustu aldamót, þegar verkamannabústaðakerfið var lagt niður, voru um 7.000 íbúðir fyrir láglaunafólk í kerfinu. Ekki var hlustað á hávær mótmæli verkalýðshreyfingarinnar og íbúðirnar voru seldar á almennan markað. Í dag hafa aðeins 1.000 íbúðir verið byggðar fyrir láglaunafólk innan almenna íbúðakerfisins. Hugsið ykkur, íbúðum fyrir láglaunafólk á Íslandi hefur fækkað um 6.000 á sama tíma og landsmönnum hefur fjölgað um 115.000 manns. Ungt fólk, aðfluttir og einstæðir foreldrar eru fjölmennust í þeim hópi sem hafa verið skilin eftir á húsnæðismarkaðnum. Þetta er skammarleg staðreynd og óhætt er að segja að stjórnvöld hafi gjörsamlega brugðist. Aðeins eitt af hverjum fimm sveitarfélögum hafa tekið þátt í uppbyggingu íbúðanna, hin skila auðu.

Félagar,

eignaójöfnuður hefur aukist á undanförnum árum. Á meðan stór hópur launafólks býr við óöryggi á húsnæðismarkaði hefur hátekjufólk og stóreignafólk aukið neyslu og beint fjárfestingum sínum í fasteignir sem ýtir undir verðhækkanir á íbúðum. Viðbrögð Seðlabankans hafa verið að hækka vexti sem bitnar allra verst á skuldsettustu heimilunum. Hvorki núverndi ríkisstjórn né sú fyrri hafa sýnt vilja til að láta þau ríkustu leggja sitt af mörkum til verðstöðugleika. Þvert á móti á að ná hallalausum ríkissjóði með áframhaldandi aðhaldi og niðurskurði í opinberri þjónustu, barnabótum, atvinnuleysistryggingum og svo mætti lengi telja. Það er sem sagt verið að veikja samtrygginguna til að ná hallalausum ríkissjóði.

Verkalýðshreyfingin hefur lengi kallað eftir því að fyrirtæki sem nýta sameiginlegar auðlindir okkar og stóreignafólk greiði meira til samfélagsins. Þannig drögum við úr þenslu þeirra ríku og fáum tekjur til að greiða niður skuldir, styrkja velferðarkerfið, byggja upp almennar íbúðir fyrir láglaunafólk og auka stuðning við barnafjölskyldur.

Allt tal um hagvöxt og verðmætasköpun er hjómið eitt ef ekkert er hugað að skiptingu verðmætanna til að draga úr þjáningu og efla velferð.

Velferð skapar verðmæti, öryggi og frið. Verkalýðshreyfingin mun ekki líða að þau ríkustu vinni gagngert að því að grafa undan velferðarsamfélaginu sem tryggt hefur almenningi á Íslandi lífskjör sambærileg þeim sem best þekkjast í heiminum.

Styrkur okkar er velferð allra.

Gleðilegan baráttudag.